Pazar, Haziran 23, 2013

John Cage, 4'33''

John Cage, 4'33''




 Müzik mi? kimisi için yaşamak iken kimisi için ömrü boşa harcamak, kimisi için ruhunun kimisi için nefsinin beslendiği bir uğraş, kimisi (nicesi:) için bir eğlence, kimisi için hayatı anlamaya bir vesile;




               
                   Hayat bir yasak ve kurallar yığınından ibaret iken sanatın da bundan payına düşeni fazlasıyla aldığını söylemek hiç de zor değil. Günümüz modern dünyasında bile sanatçı asla istediği bağımsız, rahat ortamı yakalayamıyor sürekli kurtulmak için çabaladığı bir değişmezlik ve sabitlik buhranı içinde debelenip duruyor. Toplumun kültür başlığı altında özetlediği ve halkın büyük bir çoğunluğu tarafından kabul göremese bile baş tacı edilmesi zorunluluğunu hissettiği kimin tarafından ve nasıl belirlendiği de meçhul öbek eserler bütünü bu kurallar ve değişmezliğin temelini oluşturuyor. Klasik batı sanatı başta olmak üzere tüm sanat ortamlarında hüküm süren; sanatın kişisel algıların ötesinde toplum içinde bir statü edinme aracı olarak kendine yer bulması, tartışılmaz bir gerçeklik olarak her daim karşımızda yer alıyor.Sanat eserinin karşılaştırılabilir, ölçülebilir bir değerinin olması en başta hüküm süren kapitalist düzeninin pragmatist anlayışı ve en büyük kültür propogandası ile toplumun her kesimine yayılmış iken mevcut kültürel ve sanatsal koşullanmalardan soyut bir bireysel düşünce oluşturmak ne derece mümkün olabilir.
               Geleneksel sanatlar için geçerli tüm bu ve benzeri koşullanmalar en baştan kabullenilmiş iken çağdaş sanat anlayışında özgünlük tam tersine bu koşullanmalardan sıyrılabilme ölçütüne bağlı olmalı.Sanatçının bir eser vermek üzere savaştığı tüm bu konularla sanatseverler de iştigal olarak gerektiği şekilde nesnel ve öznel ayrımların farkına vararak bireysel değerlendirmelerini yapabilmelidir.
                 Şimdi sizlere tüm bahsedilen kalıplara karşı koyarak müzik dünyasında etkin bir biçimde fikri bazda yepyeni pencereler açan John Cage'in manifestosu olarak nitelendirilebilecek 4'33'' ünü dinletmek isterim ..



Cage'in eserin ilk defa seslendirildiği konser sonrası değerlendirmesi ise şöyle;
     Dinlemeyi bilmedikleri için sessizlik diye düşündüler, her yan rastgele seslerle doluydu. İlk bölümde dışardaki rüzgarın sesi duyuluyordu. İkinci bölüm sırasında çatıda yağmur damlaları pıtırdamaya başladı. Üçüncü bölümde de insanların konuşmaları ya da kalkıp çıkmaları bir yığın ilginç ses çıkardı.
     Gülmediler..hiç birşey olmayacağını fark edince sinirlendiler, otuz yıl sonra bile hala unutmuş değiller hala kızgınlar. Dostluğuna değer verdiğim arkadaşlarım vardı ve bu nedenden dostluklarını kaybettim yapmamış olduğum birşeye müzik dememi bir tür kandırmaca  olarak gördüler herhalde.[1]

                           Şimdi bunlar da neyin nesi diyen arkadaşlarım olabilir amacım asla modern sanat geyiği yapmak veya ne keyif aldım ne güzel bir parça gibisinden değerlendirmelerde bulunmak veya fark ettiğiniz gibi baştan aşağı bir John Cage yazısı yazmak değil. Elbetteki amaç bu ilgi çekici ve algı açıcı fikirleri mümkün olduğunca anlayarak faydalanmak. İster müzik için değerlendirin isterseniz hayatınızın herhangi bir alanında ki ayırmak ne mümkün hayat tam anlamıyla bir bütündür. Tüm olay insanoğlunun o küçücük beyninde bitiyor. Algı yönetimi denilen şey sanırım,sokakta yürürken, kitap okurken, yağmur yağdığında, fırtına çıktığında, uzun yola çıkınca, kös kös evde oturunca gözünüzü kulağınız dört açın her zaman orada olan ama fark etmediğiniz fark ettiğinizde belki de çok mutlu olabileceğiniz en önemlisi de yaşadığınızı hissedeceğiniz şeyleri orada göreceksiniz.
                             Herkesin kendince manyaklıkları vardır sanırım bu birçoğunuzda da olabilir yolda yürürken gözlerini kapatarak çevreyi dinleme alışkanlığı,evet yerine göre değişir tabi bazen oldukça tehlikeli olabiliyor. Bu düsturla hareket ederek çeşitli mekanlarda yolda yürürken ses kaydı alma alışkanlığı edindim. Tam da bu fikirlere denk düştüğü ve John Cage'in sessizliği üzerine de pek normal bir parça gitmeyeceği için o kayıtlardan birini paylaşmak istedim..Görüşmek üzere..


https://vimeo.com/68939157





[1] John Cage, Seçme Yazılar 'Semih Fırıncıoğlu' Pan Yayınları